ORRI NAGUSIA

Gaia klikatuz, lotu gertakizunak zure modura historia osatzeko.

Historia

Herriak

Euskara

Mitologia

Herriz herri

Mapa

Nafarroako ereserkia

Denda

Nafarroa hego-mendebaldea eta Gaztela arteko muga-itun eta itun-hausteen bilakaera

Antso III. Nagusiak 1016an sinatu zuen Gaztelako kodearekin Nafarroako erresuma eta Gaztelako konderriaren arteko mugak zein ziren. Geroztik, 1127an eta 1177an ere muga horiek zehazten dituen hitzarmen edo laudoak badaude. Gaztelarrek, ordea,  Itun hauek hautsi eta Nafar mendebaldea eraso eta inbaditu zuten mendez mende, erabat menderatu arte.

Hiru erregeen mahaia

... deitzen den tokian elkartu omen ziren 1196ko otsail-martxoa aldean, Alfontso VIII.a Gaztelakoa, Alfontso II.a Aragoikoa eta Antso VII.a Azkarra Nafarroakoa. Errege bakoitza bere erreinuko lurretan eserita mahai baten inguruan jan eta hitz egin omen zuten.

Antso VII.a Marokon zela 

eta zazpi hilabeteko setioaren ondoren, Gasteiz 1200eko urtarrilean errenditu zen. Garaipena lortuta, gaztelarrek bere koroaren menpe jarri eta jatorrizko herria suntsitu egin zuten. Araba, Durango aldea eta Gipuzkoa Hondarribiaraino Gaztelako koroari lotu eta, Nafarroaren itsasaldeko irteera moztuta, Erresumari geratzen zitzaion Nafarroa Garai eta Beheraren inbasioa prestatzen hasi ziren.

Nafarroako Erresumaren Foru Nagusia 

Erresuma osoan aplikatzen ziren lurralde-eskubideei buruzko lege-multzoa da. XIII. mendean, Teobaldo I. Champagnekoak ohiko legeetan oinarrituta idatzi, eratu eta osatu behar izan zuen.Nafarroako noble askok ez zuten gogoko izan Teobaldo eta Nafarroako lege zaharrak errespetatuko zituela zin egin ondoren baino ez zuten errege goratu.

Aiherrako hitzarmena

Ingelesen menpean hiru mende izan ondoren, 1450ean, Lapurdi frantsesen eskura pasa zen,  Lapurdiko antolaketa politikoa, ohiturak eta eskubideak errespetatuko zirela idatziz jaso zen. 1451an, berriz, frantsesek Baiona inbaditu zuten.

Frantziako Luis XI.ak lortu zuen Lapurdi eta Zuberoa bere koroapean ezartzea. Gaztelako Enrique IV.arekin bildu zen Nafarroa Garaia eta Beherea banatzeko asmoz.

Nafarroa Garaia eta Beherearen inbasioa

Uztailaren 10ean oste espainiarrak Goizuetan sartu ziren. Hilaren 17an, Fernando II.ak Albako II.a dukeari agindu zion Gasteiztik atera eta Aguraindik barrena Iruñerantz abiatzea. Agurainen bildu zitzaizkion 3.000 gipuzkoar, 2.000 bizkaitar Abendaño eta Butroeko Ahaide Nagusien agindupean eta, Diego Martinez buru zutela 1.000 arabar. Hego-Ekialdetik, berriz, Zaragozako artzapezpikuaren agindutara Tarazona eta Erriberritik 3.000 soldadu eta 400 zaldun sartu ziren, Erronkarialdeko ihesbidea mozteko asmoz.

AURRERA

Ikus: kronologia osoa

Klikatu, galdeketaren emaitza ikusi nahi baduzue.